په یوه اسلامي ټولنه کې علما یوازې د دیني لارښوونو مرجع نه دي، بلکې هغوی د فکري، اخلاقي، روحاني او ټولنیز شعور بنسټ ایښودونکي ګڼل کېږي. دوی د امت فکري او معنوي مشران دي، چې د خلکو زړونه بیداروي، ذهنونه رڼا کوي او کردارونه رغوي. په ځانګړي ډول، کله چې ټولنه له فکري یرغل، اخلاقي سقوط او فرهنګي ګډوډۍ سره مخ وي، هلته د علماوو رول نور هم ستر، مهم او حیاتي ګرځي.
په حدیث شریف کې راځي: *«العلماء ورثة الأنبياء»*؛ یعنې علما د انبیاوو وارثان دي، دا وراثت یوازې د علم انتقال نه دی، بلکې د امت رهبري، سمون او بیداري هم پکې شامله ده. له همدې امله، د علماوو تر ټولو مهم مسؤلیت دا دی چې ځوان نسل ته سالم فکري جهت ورکړي، هغوی له فکري انحراف، فرهنګي بېلارېتوب او اخلاقي بحران څخه وژغوري او د اسلام د معتدل پیغام سره يې آشنا کړي. دا مسؤلیت یوازې تبلیغ نه، بلکې یوه ژوره، دوامداره او مخلصانه هڅه غواړي.
د وخت اړتیاوې او د علماوو رول
اوسنی ځوان نسل له ګڼو فکري، سیاسي او ټولنیزو ازموینو سره مخ دی. د بېثباتۍ، فکري تیتوالي، بېهویته فرهنګي یرغلونو او د پردیو فکري تهاجم په منځ کې داسې څوک پکار دي چې دوی ته سم لوری وښيي، دا څوک باید باوري، هوښیار، مخلص او په دینپوه عالم وي.
فکري خلاء او د رهبرۍ د نه شتون تاوان
کله چې علما د وخت له واقعیتونو ناخبره پاتې شي یا له ځوان نسل سره اړیکه و نه لري، فکري خلاء رامنځته کېږي، دا تشه بیا د ناسمو افکارو، افراطي ډلو یا مطلق سیکولر فکرونو له خوا ډکېږي، ځوانان که له دین څخه درک و نه لري یا د دین ناسم تعبیر ترلاسه کړي، د ټولنې راتلونکی له خطر سره مخ کېږي.
څنګه باید علما خپل رول ولوبوي؟
علما باید له منبر، مدرسې، جومات او رسنیو پرته، له ټولنیزو شبکو، ادبي ژبې او عملي تعامل څخه هم کار واخلي. د ځوانانو له ژبې، احساساتو او اړتیاوو سره سم باید د دین پیغام وړاندې کړي. نصیحت باید یوازې انتقاد نه وي، بلکې بدیل، امید، زيری ورکوونکی او حللاره هم ولري.
د ښوونیز نصاب او خطابت مهم مسؤلیت
علما باید د ښوونځیو، پوهنتونونو او دیني مدرسو له لارې داسې نسل وروزي چې فکرونه یې روښانه، اخلاق یې لوړ او دیني پوهه یې ژوره وي. د هغوی د خطبو، درسونو او بیانونو محتوا باید یوازې د تقوا او عبادت بلنه نه وي، بلکې د نننۍ ټولنې ستونزو، د ځوانانو اړتیاوو او عصري چلینجونو ته عملي حللارې وړاندې کړي. علما باید خپل پیغام داسې وړاندې کړي چې ځوانان له دین سره تړلي، مثبت او هوسا ژوند ته هڅوي. دا به د ټولنې فکري ودې او د اسلامي ارزښتونو د ساتنې لامل شي.
ګډه او مسؤلانه مبارزه
د علماوو مسؤلیت یوازې په درس ویلو یا خطابت پورې محدود نه دی، بلکې دا یوه ژوره فکري، اخلاقي او ټولنیزه مبارزه ده. که علما خپل رول په جدي ډول ومني او ځوان نسل ته د روښانه لارښوونې سرچینه وګرځي، نو زموږ امت له فکري انحرافاتو او زیانونو به خوندي پاتې شي. خو که دا مسؤلیت تر پښو لاندې شي، نو دا تشه به د امت د زوال لامل شي او ځوانان به په غلطو لارو ورکېږي. نو اړینه ده چې علما او ځوانان په ګډه، هوښیار او متحد مبارزه وکړي ترڅو د امت راتلونکی روښانه او باثباته وي.
په پای کې ویلای شو چې؛ د افغانستان او اسلامي نړۍ د راتلونکي تر ټولو ستره پانګه ځوانان دي او د دوی فکري لارښوونه د باخبره، مخلصو او متعهده علماوو ستر مسؤلیت دی. که علما دا مسؤلیت په صداقت او شعور سره ترسره کړي، یوازې یو نسل نه، بلکې یو امت له فکري سقوط، بېهویته والي او فرهنګي استعمار څخه ژغورل کېږي. دا یوه داسې هڅه ده چې امت ته نوې روح، عملي شعور او ستر پیغام ورکوي. نو علما باید د خپل رول عظمت درک کړي او د دې ستر مسؤلیت د ادا کولو لپاره هر اړخیزه پاملرنه وکړي.
