تکفیر او د مسلمانانو په اړه افراطي نظر
د خوارجو په اړه په روایتونو کې یوه له خطرناکو نښو څخه له مسلمانانو سره د هغوی افراطي چلند او هغوی له دینه بهر ګڼل دي. د دوی له نظره، کله ناکله یوه داسې ګناه یا مخالفت هم د یوه مسلمان د تکفیر لامل کېدای شي چې په حقیقت کې انسان له اسلامه نه باسي.
په اوسنۍ زمانه کې هم موږ د دې حالت شاهدان یو چې دا ګمراه ډله له خپلې کوچنۍ ډلې پرته د نړۍ نور ټول مسلمانان کافران ګڼي او وايي: «کله چې له مرتدینو (مسلمانانو) سره جګړه پای ته ورسوو، بیا به له کفارو سره جګړه وکړو.» په حقیقت کې، همدا افراطي لیدلوری له مسلمانانو سره د دښمنۍ او جګړې زمینه برابروي؛ ځکه دوی له خپل ځان پرته نور ټول مسلمانان کافران یا مرتدین ګڼي. په دې اړه حضرت محمد صلیاللهعلیهوسلم فرمایلي دي: «يَقْتُلُونَ أَهْلَ الْإِسْلَامِ، وَيَدَعُونَ أَهْلَ الْأَوْثَان»
[صحیح البخاري، حدیث: ۳۳۴۴]
«مسلمانان وژني او د بتانو عبادت کوونکي پرېږدي.»
دا حدیث څرګندوي چې د خوارجو له سترو انحرافونو څخه یو له مسلمانانو سره سخت او تاوتریخجن چلند دی؛ تر دې چې د مسلمان د وینې حرمت ته له درناوي کولو پرته، هغوی په نښه کوي. حال دا چې قرآن عظیمالشان د مؤمن د ناحقه وژنې په اړه سخت خبرداری ورکړی او فرمایلي یې دي: «وَمَن يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا…» [النساء: ۹۳]
«او څوک چې یو مؤمن په قصدي ډول ووژني، جزا یې دوزخ دی…»
همدارنګه، رسول الله صلیاللهعلیهوسلم د یوه مسلمان د بېدلیله تکفیر د خطر په اړه فرمایلي دي: «إِذَا قَالَ الرَّجُلُ لِأَخِيهِ: يَا كَافِرُ، فَقَدْ بَاءَ بِهِ أَحَدُهُمَا»
[صحیح البخاري، حدیث: ۶۱۰۳]
«کله چې یو څوک خپل مسلمان ورور ته ووایي: “اې کافره!” نو دا خبره له دواړو څخه پر یوه ورګرځي.»
دا حدیث ډېر اهمیت لري؛ ځکه څرګندوي چې یوه مسلمان ته د کفر نسبت ورکول کومه ساده او عادي خبره نه ده چې هر څوک یې د خپل شخصي نظر له مخې وکړي. تکفیر یو دروند شرعي حکم دی چې روښانه شرعي دلیل او معتبر شرایط غواړي. البته، دا خبره د کفر او ایمان د احکامو د انکار په معنا نه ده؛ بلکې موخه دا ده چې د مشخصو اشخاصو د تکفیر پرېکړه باید د احساساتو، شخصي اختلافونو یا ناسمو انګېرنو پر بنسټ ونه شي. د اسلام علماوو په دې برخه کې د یوې وینا یا عمل د کفرجن کېدو او د یوه مشخص شخص د کافر ګڼلو ترمنځ مهم توپیرونه بیان کړي دي.
له همدې امله، د خوارجو په اړه له احادیثو څخه یوه اساسي زدهکړه دا ده چې دیني غیرت باید له علم، عدالت او احتیاط سره مل وي. څوک چې د فکري، سیاسي یا شخصي اختلاف له امله په اسانۍ مسلمانان تکفیر کوي او د هغوی د وینې او مال حرمت ته پام نه کوي، پر یوې خطرناکې لارې روان دی؛ هغه لاره چې رسول الله صلیاللهعلیهوسلم یې په اړه خبرداری ورکړی دی.
نو د خوارجو د دغو نښو پېژندل یوازې د یوه تاریخي جریان د مطالعې لپاره نه دي، بلکې ټولو مسلمانانو ته دا خبرداری هم ورکوي چې د ایمان او کفر په مسئلو کې له بېړې، افراط او له علم پرته قضاوت کولو څخه ډډه وکړي او د قرآن عظیمالشان او مبارکو سنتو په پوهه کې معتبرو شرعي اصولو او د باوري علماوو لارښوونو ته مراجعه وکړي.
