داعش له پیله تر پایه! لومړۍ برخه

2003 م کال د عراق په تاریخ کې تر ټولو بد کال بلل کيږي، لکه څنګه چې د ناټو ځواکونو په افغانستان په 2001 م کال یرغل وکړ او د افغانستان اسلامي امارت يې ړنګ کړ؛ همداسې یې په 2003 م کال په عراق هم یرغل وکړ.

د امریکا له یرغل سره جوخت، عراق ميشتو شيعه ګانو هم د عراق په سني حکومت، چې د بعث ګوند په مشرى جوړ شوی و؛ بريدونه پيل کړل او په غير مستقيمه توګه یې د امریکا د بريدونو ننګ وکړ، خو وروسته بیا په مستقیمه توګه د ناټو د ځواکونو سره مټ په مټ جګړى ته ولويدل او د صدام حسين له حکومت سره په جګړه کې شول.

سني ډلو د حکومت د خوندې ساتلو او د امريکا د ماتولو پوره هڅه وکړه، خو و نه توانېدل، چې بالاخره د عراق حکومت نسکور شو، غربيانو د دغه هيواد شيعه ګانو ته د حکومت جوړولو موقع په لاس ورکړه او په لوى لاس یې زیاته سلنه سنیان له صحنى بهر کړل.

دغه حالت عراقي سنیانو او د عراق ګاونډيو هېوادونو ته د منلو نه و، چې په نتيجه کيې عراقي سنيانو د حکومت په مقابل کې پاڅون اعلان کړ، سني ځواکونو په شيعه ډلو او په شيعه حکومت، چې د امریکا او ناټو له پراخ ملاتړ برخمن و؛ بريدونه پيل کړل، يو لړ لوړ پوړي شيعه مشران یې ووژل، د پاڅون موخه دا وه، چې نړۍ ته وښايي؛ چي عراقي شيعه حکومت نه دى توانېدلی؛ چې د خلګو امنيت وساتي.

په دغه موده کې د جګړې دواړو خواوو ته وړو-وړو ډلو ظهور وکړ او مستقيماً په جنګ کې شاملې شوې، له همدې امله جنګ خونړۍ بڼه واخيسته او د هيواد ګوټ – ګوټ ته ورسېد، چې دواړو خواوو ته پريمانه مالي او ځاني تلفات ورسيدل.

د صدام حسين غير عادلانه محاکمې او بيا د هغه په دار کول؛ جګړه نوره هم سخته کړه، امریکايي ځواکونه د جګړې لپاره په ټول هیواد کي تيت شول او د انسانيت د توقع خلاف ظلمونه یې وکړل؛ خو جګړه يې مهار نه کړه، بلکې نور زور يې واخیست، له همدې امله د امريکايي جنګي ځواکونو کموالى محسوس شو.

خو په 2007-2008 م کال کې بارک اوباما عراق ته د جګړې د مهارولو لپاره زیات شمېر فوځيان وليږل؛ تر څو د جګړي فشار را ټيټ کړي، له دې سره په عراق کې، د امریکا د متحدو ایالاتو د عسکرو شمېر نور هم زيات شو او په څنګ کې يې تلفات او مصارف تر اندازې زيات لوړل شول.

په پایله کې جګړه يو څه مهار شوه، خو ور سره – ور سره د امريکايي ځواکونو له عراقه وتل هم پيل شول، د ځواکونو د انخلا سلسله له همدغه وخته پیل شوه او په 2011 م کال رسماً پاى ته ورسېده، خو د امريکايي ځواکونو له وتلو وروسته عراق د جګړې یوې بلې مرحلې ته داخل شو.

نور بیا..