د سنبلې په دېرشمه، د دوشنبې سهار، د پاکستان د پوځي رژیم جنګي الوتکو یو ځل بیا د افغانستان هوايي حریم نقض کړ او د کونړ او پکتیکا ولایتونو د نورګل او برمل ولسوالیو ملکي سیمې په نښه کړې. په نورګل کې د یوه استوګنیز کور د بمبارۍ له امله د یوې کورنۍ درې غړي شهیدان او څلور نور ټپیان شول چې ښځې او ماشومان هم پکې شامل دي. له بلې خوا، د پکتیکا په برمل ولسوالۍ کې دوه نور بریدونه هم ترسره شول چې په یوه کې یو تش کور او په بل کې یو سیمهییز دوکان په نښه شو. دغه بریدونه پر افغان خاوره د پاکستاني پوځي تېریو د یوې اوږدې لړۍ برخه ده؛ هغه لړۍ چې په وروستیو میاشتو کې یې بېساری شدت موندلی دی.
هغه څه چې دغه بریدونه له یوه عادي پوځي اقدام څخه بېلوي، د هغوی دقت نه، بلکې بېرحمي او بېموخېتوب دی. د پاکستان پوځي رژیم ادعا کوي چې هدفونه یې «ترهګریز مرکزونه» او «د وسلهوالو پټنځایونه» دي؛ خو په ډګر کې واقعیت بل ډول انځور وړاندې کوي. ملګرو ملتونو څو ځله تأیید کړی چې په دغو بریدونو کې ملکي وګړي او استوګنیز کورونه په نښه شوي دي. له تر ټولو خونړیو بېلګو څخه یوه یې په کابل کې د مخدره موادو د روږدو کسانو د بیارغونې پر روغتون برید و چې له څلور سوه ډېر ملکي وګړي یې ووژل؛ هغه جنایت چې ملګرو ملتونو یې د یوه روغتیايي مرکز «بشپړ ویجاړول» بللي دي. اوس، په کونړ او پکتیکا کې په وروستیو بریدونو کې هماغه پېژندل شوې بڼه بیا تکرار شوې ده: د کورونو بمبارول، د ملکي وګړو وژل او وروسته چوپتیا یا انکار.
خو دا بریدونه یوازې د «افغانستان د حاکمیت د نقض» په چوکاټ کې نه شي درک کېدای. د دغو ړندو بمباریو تر شا یو لا تریخ حقیقت نغښتی دی: د پاکستان پوځي رژیم د خپل کورني امنیت په تأمین کې له جدي ستونزو سره مخ شوی دی.
احصایې ښيي چې د روان میلادي کال په جولای میاشت کې لږ تر لږه ۱۱۲ تنه د پاکستان د امنیتي ځواکونو غړي د وسلهوالو په بریدونو کې وژل شوي دي؛ دا د ۲۰۲۳ کال له جنورۍ راهیسې د میاشتنیو تلفاتو تر ټولو لوړه کچه او په تېرو څه باندې لسو کلونو کې دویمه لوړه کچه ده. دغه ارقام د یوه بېوسه حکومت انځور وړاندې کوي چې په قبایلي او سرحدي سیمو کې یې خپل کنټرول له لاسه ورکړی او اوس له پراخ امنیتي بحران سره مخ دی.
په داسې وضعیت کې پر افغان ملکي وګړو برید د ځواک نښه نه، بلکې د کمزورۍ اعتراف دی. د پاکستان پوځي رژیم چې په خپله خاوره کې د وسلهوالو د مهارولو توان نه لري، هڅه کوي چې په کونړ او پکتیکا کې د بېګناه خلکو پر کورونو د بمبارۍ له لارې د خپلو ناکامیو څخه د کورني افکارو پام واړوي. د اسلامي امارت ویاند، ذبیحالله مجاهد، هم همدې ټکي ته اشاره کړې او دغه بریدونه یې «په پاکستان کې له امنیتي ناکامیو څخه د عامه افکارو د منحرفولو» هڅه بللې ده. دا تحلیل یوازې یوه تبلیغاتي ادعا نه ده، بلکې د بحران له یوه رژیم سره د چلند د واقعي وضعیت پر بنسټ یوه ارزونه ده.
د پام وړ بله موضوع د موخو ماهیت دی. د کونړ په نورګل ولسوالۍ کې په برید کې یو استوګنیز کور په بشپړه توګه ویجاړ شوی او ټول قربانیان د سیمې اوسېدونکي او ملکي وګړي وو. د پکتیکا په برمل ولسوالۍ کې هم په هدفونو کې یو تش کور او یو زوړ دوکان شامل وو. که رښتیا هم هدف «ترهګریز مرکزونه» وای، نو ولې باید یو سیمهییز دوکان یا تش کور بمبار شي؟ دغه تناقض د پاکستان په بریدونو کې د «دقت» ادعا تر پوښتنې لاندې راولي او څرګندوي چې دغه اقدامات تر هر څه ډېر د کورنیو ناکامیو د جبران لپاره یوه نمایشي هڅه ده.
تر ټولو بده دا ده چې دغه بریدونه د نړیوالې ټولنې په چوپتیا یا نسبي بېپروايۍ کې ترسره کېږي. په داسې حال کې چې ملګرو ملتونو او د بشري حقونو سازمانونو څو ځله د پاکستان له لوري د نړیوال قانون د سرغړونو په اړه خبرداری ورکړی، خو د دغو سرغړونو د درولو لپاره کوم عملي فشار نه تر سترګو کېږي. دې بېعملۍ د پاکستان پوځي رژیم لا زړور کړی او هڅولی یې دی چې خپلې متناقضې او دوهګونې پالیسۍ ته دوام ورکړي.
لنډه دا چې د دوشنبې سهار پر کونړ او پکتیکا ترسره شوی برید د ترهګرۍ ضد عملیات نه وو، بلکې د یوه پوځي رژیم له لوري د کورني امنیت په تأمین کې د خپلې ناکامۍ ښکاره اعتراف و. پاکستان چې په خپلو ښارونو کې د وسلهوالو په مهارولو کې پاتې راغلی، په افغانستان کې د خلکو د کورونو په بمبارولو سره نه خپل امنیت تأمینولی شي او نه خپل له لاسه تللی اعتبار بېرته ترلاسه کولی شي. دغه بریدونه یوازې یوه خبره ثابتوي: کمزوري، کله چې له وسلو سره مل شي، په جنایت بدلېږي. د یادونې وړ ده چې د افغانستان د اسلامي امارت ویاند دغه برید «تېری او ظلم» بللی او غندلی یې دی. نوموړي ټینګار کړی چې افغانان به دغو بریدونو ته مناسب ځواب ورکړي.
