د عاليقدر ملا اختر محمد منصور رحمه الله تر ټولو ستره، تاریخي او نه هېریدونکې کارنامه د امیرالمؤمنین په توګه دا وه چې د افغانستان اسلامي امارت یې له داسې خطرناک بحران او احتمالي وېش څخه وژغوره، چې د تحریک د بقا لپاره جدي ګواښ بلل کېده.
دا ډېر حساس وخت و، کله چې د اسلامي امارت د بنسټګر او د مجاهدینو د یوازیني فعال رهبر، امیرالمؤمنین ملا محمد عمر مجاهد رحمه الله د وفات خبره له دوو کلونو وروسته رسنیزه شوه. د دې خبرې د افشا کېدو وروسته د تحریک په دننه کې تر یوه بریده تنظيمي او رواني ګډوډي رامنځته شوه، خو امیرالمؤمنین ملا اختر محمد منصور رحمه الله په خپلې بې سارې ایماني فراست، تدبر او ټینګ عزم وضعیت کنټرول او تحریک ته یې نوې ساه ورکړه.
دښمن هڅه کوله له همدې داخلي اختلافاتو څخه ګټه پورته کړي، خو امیرالمؤمنین ملا اختر محمد منصور رحمه الله د زور او سختۍ پر ځای د اسلامي ورورولۍ او افغاني قبایلي دودونو له مخې د تفاهم او پخلاینې لاره خپله کړه، د دې داخلي وحدت له ټینګښت سره سم، امیرالمؤمنین ملا اختر محمد منصور رحمه الله له یوه بل ستر بهرني فتنې سره هم مخ و، او هغه په افغانستان کې د عراق او شام څخه راپورته شوې ترهګرې ډلې داعش نفوذ او پراختیا وه.
داعش د اسلامي امارت ځینې ناراضه کسان له ځان سره یوځای کړل او د “خراسان ولایت” په نوم یې د موازي شبکې جوړولو هڅه پیل کړه، څو په افغانستان کې د بېلابېلو ډلو د رامنځته کولو له لارې افغان جهاد ووېشي. په همدې وخت کې امیرالمؤمنین ملا اختر محمد منصور رحمه الله یو نصیحت کوونکی، خو روښانه شرعي دریځ خپل کړ، چې: “د افغانستان پر خاوره به د جهاد او حکومت تر نامه لاندې دوه موازي ډلې هېڅکله ونه منل شي.”
مجاهدین یې منظم کړل او په ختیځ افغانستان، په ځانګړي ډول ننګرهار او زابل ولایتونو کې یې د دغه فتنه پارونکي ترهګري ټولي پر ضد پرېکنده نظامي عملیات ترسره کړل.
د دغو بریالیو عملیاتو په پایله کې داعش یوې محدودې او بېاغېزې سیمې ته راټول شو او اسلامي امارت د یوازیني نظامي او شرعي ځواک په توګه خپل حیثیت وساته.
امیرالمؤمنین ملا اختر محمد منصور رحمه الله د اسلامي امارت په اړه ټول راپورته شوي شکونه او شبهې په عملي میدان کې د دښمن په ماتولو سره ځواب کړې. د ۲۰۱۵م کال په سپټمبر کې، د امیرالمؤمنین ملا اختر محمد منصور رحمه الله د مستقیمې رهبرۍ او پوځي تګلارې له مخې، مجاهدینو د کابل لاسپوڅی حکومت او د هغه ملاتړی امریکا حیران کړل او د شمال مهم ولایتي مرکز “کندوز” یې په اتلولۍ ونیو او تر خپل کنټرول لاندې یې راوست.
که څه هم اسلامي امارت د جګړهییزو مصلحتونو او د ملکي وګړو د خوندیتوب لپاره څو ورځې وروسته ښار پرېښود، خو د ۲۰۰۱م کال له امریکايي یرغل وروسته دا لومړی ځل و چې مجاهدینو دومره ستر ستراتیژیک ښار فتحه کړ. دغه لویه پوځي بریا نه یوازې د مجاهدینو او عامو خلکو مورال لوړ کړ، بلکې د امیرالمؤمنین ملا اختر محمد منصور رحمه الله پر پوځي وړتیاوو یې د ټول تحریک باور نور هم پیاوړی کړ.
د امیرالمؤمنین ملا اختر محمد منصور رحمه الله دوراندیشي یوازې تر جګړې محدوده نه وه، بلکې هغه اسلامي امارت نړۍ ته د یوه بدیل سیاسي نظام په توګه هم معرفي کړ. هغه په قطر کې د اسلامي امارت سیاسي دفتر په نوې بڼه منظم او فعال کړ. همداراز یې د سیمې له مهمو هېوادونو لکه روسیې، چین او په ځانګړي ډول له ګاونډي ایران سره د اسلامي امارت د رسمي او مستقیمو اړیکو بنسټ کېښود.
د هغه د بریالۍ ډیپلوماسۍ پایله دا شوه چې دغو نړیوالو قدرتونو اسلامي امارت د سیمې د ثبات لپاره یوه مهمه او مسؤله قوه وبلله. همدغه پیاوړی سیاسي او ډیپلوماټیک بنسټ و، چې وروسته یې په ۲۰۲۱م کال کې د امریکا له ماتې خوړلي وتلو او د اسلامي امارت د سترې فتحې په بڼه خپله نتیجه نړۍ ته وښوده. نو ځکه د ۲۰۱۵م کال په هغه حساس تاریخي پړاو کې د امیرالمؤمنین ملا اختر محمد منصور رحمه الله ایماني بصیرت او بېساری جرأت و، چې افغان جهاد یې له داخلي تفرقې وژغوره او د داعش په څېر د ترهګر فتنې له امله یې د څو ټوټو کېدو مخه ونیوله.
د امیرالمؤمنین ملا اختر محمد منصور رحمه الله تر ټولو روښانه کارنامه دا وه چې د جهاد تحریک یې د سیسې ډک دیوال په څېر متحد وساته، او همدغه وحدت وروسته په افغانستان کې د بشپړ اسلامي نظام د نافذېدو د خوب د حقیقت سبب وګرځېد.
