داعش ډله ولې جذابه وه؟ د خلافت سره د یوځای کېدو رواني شننه
د منځني ختیځ په جنګ ځپلي، ګډوډ او ګردجن وضعیت کې، د داعش ډله په یوې داسې پدیدې بدله شوه چې له ټولې نړۍ یې زرګونه کسان ځان ته راجلب کړل، دې وژونکې جاذبې په یو لړ رواني عواملو کې ریښه درلوده چې د وریښمو تار په څیر یې د مستعدو خلکو ذهنونه په خپل جال کې بندول.
۱: هویت او معنا ته اړتیا:
هویت او معنا ته اړتیا د دې جذب لومړنی عامل وو، په داسې نړۍ کې چې عصریت له ډیرو خلکو څخه دودیز تړاو او احساس اخیستی و، داعش د اصالتونو بیرته راګرځولو ژمنه کوله، د اسلامي حکومت د بیا راژوندي کولو او د خلافت توهم شعار، د لویدیځ او ختیځ د سرګردانو ځوانانو لپاره چې د معنا په لټه کې وو، په تیارو کې د څراغ په څیر ځلیده، دې ډلې په مهارت سره، د یو نسل له بې پناهۍ احساس څخه ناوړه ګټه پورته کړه چې ځانونه یې د ټولنې په حاشیه کې لیدل.
۲: د افراطیت ارواپوهنه:
د دې ډلې ساده ژمنې، د زیان منونکو ذهنونو لپاره زړه راښکونکې وې، داعش نړۍ په تور او سپین ویشله، هغه داسې چې یا له موږ سره یې یا زموږ پر ضد یې؛ دا ساده دوه اړخیزه خبر، د هغو کسانو لپاره چې د عصري نړۍ له پیچلتیاوو ستړي شوي وو، آرام بخښونکې وه، دوی د عصري ژوند د بې ځوابه پوښتنو پر ځای، چمتو او مطلق ځوابونه ترلاسه کول.
۳: غرور او ځواک:
غرور او ځواک له نورو اغیزمنو عواملو څخه وو، داعش خپلو غړو ته د یوې غوره ډلې د تړاو احساس ورکوه، د پوځي انځورونو او ظاهري بریاوو انځورونو، دا توهم رامینځته کاوه چې دوی د یوې بریالۍ غورځنګ برخه دي، د هغو ځوانانو لپاره چې په خپلو ټولنو کې یې د حقارت احساس کاوه، دا ورته یو فرصت و چې ځانونه لوی اتلان وګڼي.
۴: ټولنیزې رسنۍ:
ټولنیزو رسنیو په دې بهیر کې یې مهم رول درلود، د داعش مسلکي تبلیغاتو، تاوتریخوالی افسانوي کوه او په یو حماسي نندارې یې بدلوه. دا انځورونه په ټولنیزو رسنیو کې د ویروس په څیر خپاره شول او د زیان منونکو ځوانانو ذهنونه یې ککړول.
۵: ډله ییزه ارواپوهنه:
ډله ییزه ارواپوهنه هم په دې منځ کې بې اغیزې نه وه، کله چې ډیر خلک په یو غورځنګ کې شامل شي، دا حرکت په خپله یو ډول مشروعیت رامینځته کوي، داعش په عامه میدانونو کې د زرګونو پلویانو د انځورونو په ښودلو سره، دا توهم رامینځته کاوه چې دوی په یو لوی او تاریخي غورځنګ کې شامل شوي دي.
په وروستۍ شننه کې، د داعش جذابیت د دې ډلې له ذاتي ځواک څخه نه، بلکې د نړیوالې ټولنې له کمزوریو او د اوسني عصر له رواني بحرانونو څخه سرچینه اخیسته. دا ډله په ښه توګه پوهیده چې څنګه د عصري انسان له رواني زخمونو څخه ناوړه ګټه پورته کړي او د خپلو شومو اهدافو د پرمخ وړلو لپاره یې په وسلې بدل کړي.
۶: عاطفي اړیکې او آرمانپالنه:
عاطفي اړیکې او آرمانپالنه هم د دې ډلې لخوا د ځواک د جذب مهم عوامل وو، داعش د «اسلامي امت د بیا رغولو» د یوې حماسي کیسې په وړاندې کولو سره، په افرادو کې د ځان څخه لوی آرمان سره د تړاو احساس رامینځته کاوه، د «تاریخ جوړولو» دا احساس د ډیرو آرمانپالو ځوانانو لپاره چې د یو لوړ هدف په لټه کې وو، بې انکاره جذابیت درلود. دوی ځانونه داسې سرتیري تصور کول چې د یو نوي تمدن د جوړولو په حال کې دي، خو له دې بې خبره وو چې یوازې د بې رحمه تاوتریخوالي ماشین وسیله شوي دي.
۷: ګام په ګام د مغزو مینځلو بهیر:
ګام په ګام د مغزو مینځلو بهیر هم په دې جذب کې کلیدي رول لوباوه، داعش د رواني تخنیکونو په کارولو سره، په پیل کې افراد په نرمه بڼه هڅول او بیا یې په تدریج سره د ښکاره تاوتریخوالي منلو ته هڅول. دا تدریجي بهیر چې د «افراطیت زینې» په نوم پیژندل کیږي، د دې لامل شو چې افراد له دې پرته چې پوه شي، له غیر فعالو لیدونکو څخه د تاوتریخوالي فعالو عاملینو ته واوړي.
ډیری هغه کسان چې په پای کې په بې رحمه قاتلانو بدل شول، یوه ورځ یوازې عادي ځوانان وو چې د زده کونکو لیلیو یا لویدیځو کافیشاپونو په خونو کې یې د داعش تبلیغاتي انځورونه کتل.
