د تاریخ غېږ له ډېرو وحشتونو او بربریتونو ډکه ده او دا ټول انسان پر انسان کړي، له بلي نړۍ څوک نه دي راغلي، خو تاریخ دا ځلې یو بل بربریت هم خپلې حافظې ته وسپاره.
ټولې نړۍ، په ځانګړې توګه عربي نړۍ ډېري سړې تودې لیدلې وې؛ خو د داعشي خوارجو په څېر نه هېرېدونکې وحشي ډله یې تر اوسه نه وه تجربه کړې، هغه هم د اسلام په نوم؛ له بده مرغه د دې نه هېرېدونکي تاریخ لمن افغانستان ته هم را و غځول شوه او په داسې ډول یې ظهور وکړ چې هر عاقل انسان نا اراموي.
د عراق او شام اسلامي دولت (ISIL)، چې د عراق او سوریې اسلامي دولت (ISIS) په نوم هم پېژندل کېږي، یا د عراق او شام اسلامي دولت، یوه افراطي ډله ده چې د وهابي/سلفي نظریې پیروي کوي.
دا ډله په عمده توګه د عراق او سوریې سني عربانو لخوا رهبري کېږي او تر (۲۰۱۵) کال د مارچ پورې، دې ډلې په عراق او سوریه کې د شاوخوا ۱۰ میلیونو خلکو پر ځمکه کنټرول درلود.
همدارنګه، له وفادارو محلي ډلو سره دې ډلي د لیبیا، نایجریا او افغانستان په ځینو وړو سیمو کې هم کنټرول ترلاسه کړی و، دغه ډله په نورو برخو کې هم فعالیت کوي او همکاران لري، په ځانګړې توګه په شمالي افریقا او جنوبي آسیا کې.
د ۲۰۱۴ کال د جون په ۲۹ مه داعش خپل ځان د یوه اسلامي دولت او نړیوال خلافت په توګه اعلان کړ، “ابو بکر البغدادي” یې د خلیفه په توګه وټاکه او خپل نوم یې د “الدوله الاسلامیه” (اسلامي دولت) ته بدل کړ.
د خلافت په توګه دې ډلي د ټولو مسلمانو باندې د مذهبي، سیاسي او پوځي واک ادعا وکړه او و یې ویل چې د ټولو امیرانو، ډلو، دولتونو او سازمانونو مشروعیت د خلافت د واک پراختیا او د هغې ځواکونو د هغوی سیمو ته د رسیدو له امله له منځه ځي.
ملګرو ملتونو په ښکاره دا ډله د بشري حقونو د سرغړونو لپاره مسؤله ګرځولې ده، او د جګړې جرایمو، او د امینستي نړیواله سازمان راپور ورکړی چې دغه ډله د “تاریخي پیمانې” په کچه نسلي تصفیې ترسره کوي.
دغه ډله د ډېرو هېوادونو لخوا د ترهګرۍ ډلې په توګه ټاکل شوې ده، تر ۶۰ زیاتو هېوادونو مستقیم یا غیرمستقیم د ISIL پر وړاندې جګړه کوي.
