داعش (د عراق او شام اسلامي دولت) هغه ډله ده چې د ۲۰۱۳ او ۲۰۱۴ کلونو په شاوخوا کې په عراق او سوریه کې راڅرګنده شوه او په لنډ وخت کې یې د نړۍ پام ځان ته واړاوه. د دې ډلې بنسټ د عراق جګړو او سیمهییزو بېثباتیو سره تړاو درلود. داعش ځان د اسلام استازی باله، خو د نړۍ د اکثرو اسلامي علماوو او اسلامي هېوادونو له نظره یې کړنې د اسلام له اصلي تعلیماتو سره په ټکر کې وې.
جهاد په اسلام کې یو سپېڅلی مفهوم دی چې پراخې معناوې لري. جهاد یوازې جګړه نه ده، بلکې د نفس اصلاح، د حق دفاع، د ظلم پر وړاندې درېدل او د ټولنې د خیر لپاره هڅه کول هم جهاد ګڼل کېږي. خو داعش د جهاد مفهوم په داسې ډول وړاندې کړ چې له اسلامي اصولو او اخلاقي چوکاټونو څخه لرې و.
داعش د خپلو موخو د ترلاسه کولو لپاره له سخت تاوتریخوالي، وژنو، بمباریو او وېروونکو کړنو څخه کار واخیست. د دې ډلې په بریدونو کې زرګونه بېګناه مسلمانان او غیر مسلمانان ووژل شول. ګڼ شمېر جوماتونه، ښوونځي، روغتونونه او تاریخي آثار ویجاړ شول. د دوی دغه کړنې نه یوازې د سیمې خلکو ته زیان ورسوه، بلکې د اسلام نوم یې هم په نړیواله کچه زیانمن کړ.
اسلام د رحمت، عدالت او انساني کرامت دین دی. د اسلام پیغمبر صلی الله علیه وسلم د بېګناه خلکو د وژنې، خیانت او ظلم سخت مخالفت کړی دی. له همدې امله ډېرو معتبرو علماوو او اسلامي بنسټونو داعش یوه منحرفه او افراطي ډله بللې ده چې د اسلام له نوم څخه یې د خپلو سیاسي او پوځي موخو لپاره ناوړه ګټه اخیسته.
د داعش د ظهور یوه مهمه پایله دا وه چې نړۍ ته یې وښودله چې افراطیت څنګه د دین له نوم څخه د تاوتریخوالي لپاره استفاده کولای شي. همدارنګه دا تجربه دا درس ورکوي چې د دیني مفاهیمو سمه پوهه، تعلیم، عدالت او ټولنیز ثبات د افراطي افکارو د مخنیوي لپاره ډېر مهم دي.
په پای کې ویلای شو چې جهاد د اسلام په نظر یو مسئولانه او اصولي مفهوم دی، خو داعش دغه مفهوم تحریف کړ او د خپلو کړنو د توجیه لپاره یې وکاراوه. د تاریخ دا برخه موږ ته یادونه کوي چې د جهاد اصلي پیغام د ظالم له ظلم څخه د مظلوم دفاع کول، د حق او عدالت ملاتړ، د بېګناه انسانانو د حقوقو ساتنه، د فساد او بېانصافۍ پر وړاندې درېدل، او د اسلام د سپېڅلې کلمې د عزت، وقار او لوړوالي لپاره په اخلاص او صداقت سره هڅه کول نه د بېګناه مسلمانانو ځورول او وژنه.
