۱۳. له دنیا او آخرت سره په چلند کې اعتدال
دا خبره هم باید له یاده ونه باسو چې د اعتدال له مهمو او بنسټیزو اړخونو څخه یو دا دی چې هر مسلمان باید دنیا ته د پاملرنې او د آخرت لپاره د چمتووالي ترمنځ توازن وساتي. اسلام نه دنیا په داسې ډول غندي چې انسان له کار، هڅې، پرمختګ، آبادۍ او د الله تعالی جلجلاله له حلالو نعمتونو څخه د ګټې اخیستنې لاس واخلي او نه یې دومره ارزښتمنه او مهمه ګڼي چې انسان آخرت او تلپاتې ژوند هېر کړي، ټوله پاملرنه او هڅه یې یوازې د دنیا په چارو پورې محدوده شي او د دنیا مینه یې د الله تعالی جلجلاله له یاد او عبادت څخه لرې کړي. بلکې اسلام انسان هڅوي چې د آخرت لپاره د چمتووالي ترڅنګ له دنیا څخه په مشروع ډول ګټه واخلي.
الله تعالی جلجلاله فرمایي: «وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا» القصص: ۷۷
«او په هغه څه کې چې الله تعالی جلجلاله درکړي دي، د آخرت کور ولټوه او له دنیا څخه خپله برخه مه هېروه.»
دغه عظیمالشان آیت په اسلام کې د اعتدال او منځلارۍ له تر ټولو روښانه بېلګو څخه دی.
همدارنګه الله تعالی جلجلاله په خپل سپېڅلي کلام کې په بل آیت کې بیانوي چې مسلمان د خپل آخرت لپاره د هڅې کولو مسؤولیت لري؛ خو په عین وخت کې باید د دنیا له حلالو نعمتونو، مشروع کار او کسب، د کورنۍ له جوړولو، زدهکړې، آبادۍ، د ټولنې له خدمت او د ژوند له نورو اړتیاوو څخه هم غافل نه شي.
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم او د هغه درانه صحابه کرام د دې اعتدال بشپړې بېلګې وې. هغوی په عبادت، ذکر او تقوا کې مخکښ وو؛ خو په عین وخت کې یې په سوداګرۍ، کرنې، جهاد، زدهکړې او د ټولنې په آبادۍ کې هم ونډه اخیسته. هغوی وښودله چې ریښتینې دینداري د دنیا پرېښودلو په معنا نه ده؛ بلکې د الله تعالی جلجلاله د رضا د ترلاسه کولو لپاره له دنیا څخه د سمې او مشروعې ګټې اخیستنې په معنا ده.
اسلام له رهبانیت او داسې افراطي ګوښهتوب سره، چې انسان له خپلو ټولنیزو او کورنیو مسؤولیتونو څخه راوګرځوي، موافق نه دی؛ بلکې هغه منع کوي. همدارنګه اسلام له دنیاپرستۍ او په مادي خوندونو کې له ډوبېدو سره هم مخالفت کوي. مسلمان باید دنیا د خپلو لوړو اخروي موخو د ترلاسه کولو وسیله وبولي، نه دا چې هغه د ژوند وروستی هدف او اصلي مقصد وګڼي.
کله چې دنیا د انسان په لاس کې وي، نه په زړه کې، نو نعمت او د خیر وسیله به وي؛ خو که د دنیا مینه د انسان پر زړه واکمنه شي او هغه د الله تعالی جلجلاله له یاد او د خپلو دیني مسؤولیتونو له ادا کولو څخه راوګرځوي، نو بیا به د زیان او غفلت په یوه عامل بدله شي. له همدې امله، اسلامي اعتدال له مسلمان څخه غواړي چې د دنیا او آخرت ترمنځ توازن وساتي؛ په دې توګه چې د دنیا په آبادۍ کې خپله ونډه واخلي، له حلالو نعمتونو څخه ګټه واخلي، د خپلې کورنۍ او ټولنې حقوق ادا کړي او په عین وخت کې خپل اصلي هدف د الله تعالی جلجلاله رضا او په آخرت کې بریا وګرځوي. همدا هغه منځنۍ لار ده چې اسلام د انسان د دنیا او آخرت د نېکمرغۍ لپاره رامنځته کړې ده.
