مخکې مو وویل چې د پاکستان د سقوط یو لامل سیاسي بېثباتي وه، همدارنګه د پاکستان د سقوط دوهم لامل د هغو نړیوالو قدرتونو د ستراتیژیکو ګټو پای دی چې پاکستان یې د خپلو هدفونو لپاره جوړ کړی وو، دا چې نړی تل تغیر کوي، نو نړيوالې امپراتورۍ او نړیوال قدرتونه هم تغیر ور سره کوي او خپل اهداف بدلوي.
پاکستان د بریتانیا د سترې امپراتورۍ لهخوا هغه وخت جوړ شوی و چې د هغوی د قدرت د اوج وخت وو. د دې لپاره یې جوړ کړ چې لوی هند د دوی امپراتورۍ ته سر درد ونه ګرځي، همدارنګه لوی افغانستان چې له انګریزانو سره یې څو ځله جګړې کړي وې، نور د دوی مخه خنډ نه کړي؛ نو ځکه برتانیا دا دواړه هېوادونه تجزیه کړل.
که رښتیا د پاکستان د جوړېدو هدف د مسلمانانو د ظلم څخه د خلاصون لپاره وای، نو بیا ولې انګریزانو همدا ساحه د افغانستان مسلمان ملک سره مربوط نه کړه؟
بلکې د پاکستان د جوړېدو طرحه د انګریزانو لهخوا د قوي هېوادونو نه رامنځته کېدو لپاره وه او همدارنګه بل هدف یې د مسلمانانو په ټوټو ټوټو ویشل و، تر څو بیا مسلمانان په هند کې د حکومت واک په لاس کې وانخلي.
د پاکستان د جوړېدو وروسته نه یوازې دا چې بیا یې په هندوستان کې حکومت نه دی کړی؛ بلکې هغه په هند کې پاتې مسلمانان هم د خپلو اساسي حقوقو څخه بېبرخي دي. کله چې د انګریزانو امپراتوري ختمه شوه، ورسره یو ځای د پاکستان د وجود فلسفه هم بېفایدې شوه.
په اوسنۍ نیمه پیړۍ کې بیا پاکستان د ابرقدرت امریکا لپاره د روسيې په مقابل کې او د چین لپاره د هند په مقابل کې یو ګټور هدف و. خو د اوکراین د جګړې د شروع سره امریکا په غرب کې د روسانو سره لاس او ګریوان شوه او نور پاکستان ګټه ورته نه کوي. همدارنګه د امریکا د بل ستر سیال چین په مقابل کې د پاکستان پر ځای هند د امریکا ښه متحد کېدی شي؛ نو ځکه نور غرب ته د پاکستان په نوم د هیواد پروژه د ګټې پر ځای تاوان ده.
د پاکستان د منځه تلو خطر هغه وخت لا نور هم زیات شو چې چین او هند لګيا دي اړیکې جوړوي، که د چین او هند اړیکې سمي شي، نو پاکستان نور چین ته هم ګټه نه کوي. دا چې د پاکستان سیاسي او اقتصادي بېثباتي اوج ته رسیدلې ده، د نړۍ ستر قوتونه ور څخه لاس اخلي او هغه پاکستان چې همیشه یې تکیه پر نړیوالو قدرتونو وه، نور د ټوټه کېدو خواته نږدې شوی دی.
باید یادونه وکړو کله چې یو هېواد د سیاسي او اقتصادي بېثباتۍ سره مخ کېږي لکه پاکستان، هغه هیواد بیا د ملت دین یا جغرافیایي موقعیت له امله د تجزیې څخه ژغورل کېږي؛ خو پاکستان ډېر ګډ ملت نه لري، د پاکستان عوام مختلف فکرونه او قومونه لري. بل دا چې د پاکستان عوام مسلمانان دي، خو حکومت او قانون یې غیر اسلامي دي.
همدارنګه پاکستان د جغرافیې له مخې هیڅ حقيقي ملکیت نه لري، د پاکستان په نوم هېواد ټول د غصب پر ځمکه په داسې حال کې جوړ شوی دی چې اوس یې هم د ځمکې مالکین د خپل ملکیت ادعا لري. یوازېنۍ چانس چې پاکستان د تجزیې څخه ژغورلی شي هغه یو سوچه اسلامي نظام دی چې د پاکستان د تجزیې وخت به اوږد کړي.
