د بهرنیو شرکتونو لخوا مالي مرستې:
لکه څرنګه چې ټولو ته معلومه ده، داعش ډلې هره ممکنه لاره کارولې ترڅو له مالي اړخه ځان بسیا کړي او په ورته وخت کې، غربي نړۍ هم تل هڅه کړې ترڅو دې ډلې ته د خپلو ګټو سره سم، مالي امکانات برابر کړي، دلته د هغو یو شمېر بهرنیو شرکتونو نومونه د یادونې وړ دي چې د مختلفو پوښښونو تر چتر لاندې یې په میلیونو ډالر مالي مرستې له داعش ډلې سره کړي دي.
۱:- فرانسوي سیمنټ جوړونکی شرکت (لافارژ):
یاد شرکت داعش ډلې ته له ۶ میلیونو څخه زیات ډالر ورکړي، د راپورنو له مخې دا په ډاګه ښکاري چې د داعش او د همدې فرانسوي شرکت ترمنځ متقابلې اړیکې موجود وې؛ داعش د خامو موادو د پېرلو، د سیمینټو د پلورلو او کارکوونکو د خوندیتوب لپاره له یاد شرکت سره همکاري کوله او همدا راز، لافارژ بیا د داعش سره د سیالانو د مخنیوي لپاره همکاري کوله ترڅو د ترکیې څخه واردېدونکي ارزانه سیمینټو ته خڼډونه رامنځته کړي.
د ګاردین د راپور له مخې، فرانسوي سیمینټ جوړونکي شرکت (لافارژ) د ۲۰۱۳ او ۲۰۱۴ز کلونو ترمنځ د سوریې په شمال کې د خپلې فابریکې د فعالیت د دوام لپاره، داعش ډلې ته میلیونونه ډالر ورکړي دي، دا پیسې د دې لپاره ورکړل شوي چې شرکت وکولای شي خام مواد وپېري، سیمینټ وپلوري او د خپلو لاریو لپاره خوندي تګ راتګ یقیني کړي.
د لافارژ د سوریې څانګې مدیر، برونو پشکو، خپلو همکارنو ته ټینګار کاوه چې د دې معاملو په اړه باید هیڅوک خبر نشي، د شرکت داخلي ایمیلونه ښيي چې د پاریس مرکزي دفتر اجرائیوي چارواکي د دې معاملو څخه خبر ول او هڅه یې کوله چې شواهد پټ وساتي.
په ۲۰۲۲ز کال کې، لافارژ په امریکا کې د ترهګرۍ د ملاتړ په تور مجرم وپېژندل شو او ۷۷۸ میلیونه ډالر جریمه پرې ولګول شوه، دا لومړی ځل و چې یو شرکت داعش ته د مادي ملاتړ په تور مجرم پېژندل کیږي، د شرکت د دې کړنو له امله، د یزیدي اقلیت له ۸۰۰ څخه زیاتو غړو، چې د داعش لخوا یې سخت کړاوونه لیدلي وه، په امریکا کې پر لافارژ دعوه هم کړې ده او د جبران غوښتونکي شوي.
په فرانسه کې هم د لافارژ د بشري ضد جنایتونو د همکارۍ په تور تر عدلي تعقیب لاندې ده، د لافارژ اصلي (مور) شرکت، هولسیم، چې په ۲۰۱۵ز کال کې یې لافارژ واخیست، ویلي چې د سوریې د معاملو په اړه یې معلومات نه درلودل او دا کړنې د دوی د خبرولو پرته ترسره شوي دي، دې قضیې د نړیوالو شرکتونو د مسؤلیت او حساب ورکونې په اړه مهمې پوښتنې را ولارې کړي دي، په ځانګړې ډول، کله چې دا شرکتونه د جګړې په سیمو کې فعالیت کوي.
۲:- ټویټر (اوسنۍ ایکس پاڼه):
د Time راپور له مخې، په ۲۰۱۶ز کال کې د امریکا د فلوریډا ایالت یوې مېرمنې، تمارا فیلډز، د ټویټر(اوسنۍ ایکس پاڼه) پر ضد دعوه وکړه، هغې ادعا وکړه چې ټویټر د داعش لپاره د استخدام، تمویل او تبلیغاتو زمینه برابره کړې چې د دې ډلې د پراختیا لامل شوې ده، د دې دعوې له مخې دا څرګندیږي چې د ټویټر له لارې د داعش مشرانو ته دا فرصت وکړل شوی وو چې خپل پیغامونه خپاره کړي او له همدې لارې ځان تمویل او نوي کسان جذب کړي، که څه هم ټویټر دا دعوه رده کړه خو دا قضیه د ټکنالوژۍ د شرکتونو د مسؤلیت او داعش سره د همکارۍ اړوند، بحثونه راپورته کړي دي.
۳:- فیسبوک او ګوګل:
د CNN راپور له مخې، د امریکا ایالت د اورلاندو د برید قربانیانو کورنیو د فیسبوک، ټویټر او ګوګل پر ضد دعوه وکړه، هغوی ادعا وکړه چې دې شرکتونه د داعش لپاره د تبلیغاتو، تمویل او استخدام زمینه برابره کړې، چې د دې ډلې د پراختیا او بریدونو لامل شوې ده، د همدې شرکتونو د پلاټفورمونو له لارې داعش تواندېدلی چې خپل پیغامونه خپاره کړي او نوي غړي جذب کړي.
یادونه:
په ۲۰۱۶ز کال د جون په ۱۲مه، د امریکا د فلوریدا ایالت په اورلاندو ښار کې د پلس همجنسبازانو په کلب، یوه وسله واله حمله وشوه چې د امریکا په تاریخ کې ترټولو خونړۍ ډله ییزه وژنه بلل شوې، په دې برید کې ۴۹ تنه ووژل شول او ۵۳ نور ټپیان شول.
۴:- تواسول شرکت:
د امریکا خزانې وزارت د ۲۰۱۸ کال د راپور له مخې، تواسول شرکت چې په سوریه کې فعالیت کوي، د داعش مالي، مادي او تخنیکي ملاتړ کړی دی، راپورونه ښيي چې دا شرکت د داعش جنګیالیو ترمنځ د پیسو انتقال لپاره کارول شوی.
