سریزه:
په کابل کې د عالیقدر امیر المؤمنین حفظه الله د فرامینو په اړه یو ستر علمي کنفرانس جوړ شوی. دغه کنفرانس یوازې یو تشریفاتي پروګرام نه دی، بلکې د اسلامي امارت د نظام د شرعي بنسټونو او د خلکو پر ژوند د دغو فرامینو د اغېزو د څېړنې په موخه یو مهم علمي ګام دی. په اسلام کې د امیر اطاعت، د نظم ټینګښت او د شریعت پلي کول د امت د یووالي له بنسټیزو اصولو څخه ګڼل کېږي.
۱. د فرامینو شرعي اړخ
د علماوو له نظره، د عالیقدر امیر المؤمنین فرامین پر ګڼو شرعي اصولو ولاړ دي:
الف) د اولي الامر اطاعت:
الله تعالی په قرآن کریم کې فرمایي:
أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ
ژباړه: د الله اطاعت وکړئ، د رسول اطاعت وکړئ او د خپلو واکمنانو اطاعت وکړئ.
علما وایي، کله چې امیر د شریعت په چوکاټ کې حکم صادر کړي، د هغه اطاعت پر خلکو واجب دی؛ خو که د خالق د نافرمانۍ امر وکړي، بیا یې اطاعت روا نه دی. لکه څنګه چې په حدیث شریف کې راغلي دي:
«لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِي مَعْصِيَةِ الْخَالِقِ»
ژباړه: د خالق په نافرمانۍ کې د هېڅ مخلوق اطاعت نشته.
ب) عامه مصلحت:
ډېری فرامین د عامه مصلحت او د ټولنې د خیر او ښېګڼې په موخه صادر شوي دي؛ لکه د نشهيي توکو د منع کولو فرمان، د سود د مخنیوي هڅې، پر ځمکو د غصب او ناقانونه تصرف د مخنیوي او د اخلاقي فساد د مهارولو احکام. دغه ټولې چارې په شرعي نصوصو کې بنسټ لري؛ بلکې هر هغه حکم چې د خلکو د دین، ژوند، مال، عقل او نسل د ساتنې لامل کېږي، د شریعت له موخو سره سمون لري.
ج) د فتنې او بېنظمۍ مخنیوی:
په اسلام کې د یووالي ساتل او د تفرقې مخنیوی له مهمو شرعي مکلفیتونو څخه دي. د امیر فرامین په دې موخه صادرېږي، چې خلک په بېلابېلو ډلو او لوریو ونه وېشل شي، بلکې د یوه مرکزي نظام تر چتر لاندې خپل ژوند ته دوام ورکړي. لکه څنګه چې په عملي ډګر کې ولیدل شول، ګڼ اختلافونه هوار شول او د کلونو پخوانۍ شخړې او خپګانونه په دوستۍ او پخلاینې بدل شول.
۲. پر ټولنه د فرامینو اغېزې
الف) دیني اغېزې:
د دغو فرامینو په پایله کې په ګڼو سیمو کې د شرعي احکامو پلي کولو ته پاملرنه زیاته شوې ده، جوماتونه آباد شوي، دیني زدهکړو ته د خلکو لېوالتیا زیاته شوې او خلک د حلالو او حرامو ترمنځ توپیر ته متوجه شوي دي؛ حال دا چې پخوا داسې کسان هم وو، چې نه یوازې یې شرعي احکام عملي کول، بلکې ارزښت او اهمیت ته یې هم پام نه کاوه.
ب) ټولنیزې اغېزې:
په ځانګړې توګه د نشهيي توکو پر ضد فرمان زرګونه ځوانان له تباهۍ او بېلارۍ څخه ژغورلي دي. همدارنګه د غلا، فساد او اخلاقي بېنظمۍ پر وړاندې د صادر شویو فرامینو له امله په ټولنه کې د ډاډ، امنیت او هوساینې فضا رامنځته شوې ده.
د دې پایله دا ده، چې نن الحمدلله یو څوک کولای شي د شپې په نیمایي کې له لکونو نغدو پیسو سره، پرته له وېرې او اندېښنې، له کوره بهر وګرځي.
ج) اداري اغېزې:
د دغو فرامینو په وسیله دولتي ادارې د یوه واحد شرعي لوري پر لور سوق شوې دي؛ ځکه اوس هر چارواکی پوهېږي چې د خپلو دندو د ترسره کولو لپاره روښانه شرعي لارښوونې لري او له هغو څخه سرغړونه د اداري نظم او ټاکل شوې تګلارې څخه سرغړونه ده.
د) اقتصادي اغېزې:
د سود د مخنیوي، د باجاخیستنې او ظلم د بندولو او د حلالې سوداګرۍ د هڅونې په موخه صادر شویو فرامینو د خلکو باور او ډاډ زیات کړی دی. دا یو منل شوی اصل دی چې سوداګر هغه ځای خپلې پانګې ته لېوالتیا ښيي، چېرته یې سوداګري خوندي وي او د مالیاتو کچه هم ډېره ټیټه وي. له همدې امله، کله چې خلک ډاډه شي چې نظام به ورسره ظلم او ناروا چلند نه کوي، نو سوداګري او اقتصادي فعالیتونه هم وده کوي. انشاءالله، په نږدې راتلونکي کې به افغانستان په نړیواله کچه د سوداګرو لپاره پر یوه مهم او ستر اقتصادي مرکز بدل شي.
پایله: د عالیقدر امیر المؤمنین حفظه الله فرامین، سپارښتنې او احکام یوازې اداري او اجرائیوي لارښوونې نه دي، بلکې د شریعت د پلي کولو، د خلکو د اصلاح او د اسلامي نظام د ساتنې لپاره شرعي لارښوونې دي. دغه فرامین د ټولنې د نظم، د عامه مصلحتونو د تأمین او د یوه اسلامي نظام د ټینګښت په برخه کې مهم رول لري.












































