په ټولنیزو شبکو کې یوه تازه ویډیو ډېره لاس په لاس کېږي، ښکاري چې د پوځي ملېشو په یوه لارۍ موټر کې خلک راټول دي، د شا ترپال یې پورته کوي، مخپټي ځوانان پکې کېنول شوي او کومې خواته روان دي. ساتونکي د ورنږدې شوي کس پر وړاندې سخت غبرګون ښيي او هغه منع کوي، خو کس وايي: پوهېدو چې داعشیان لېږدوئ.
په هر صورت، موضوع په خیبر پښتونخوا حکومت کې د منتخب حکومت له لغوه کېدو او ګورنر راج له اعلان وروسته هلته حاکم ناوړه پوځي وضعیت دی، چې حتی د پنځو کسانو له یو ځای راټولېدو او خبرو څخه هم د ډار احساس کېږي. دا وېره د څه لپاره ده او ولې وضعیت دومره جدي حد ته رسېږي چې د پاکستان د مرکزي رژیم او پارلمان ټول بحثونه او اندېښنې ورباندې راڅرخي؟
په دې کې هېڅ شک نشته چې د پاکستان یوه زورواکي او نامنتخب رژیم په دغه ایالت کې د تحریک انصاف منتخب وفاقي وزیر اعلی او د هغه واک ختم کړی او ځايي والي ته یې واک ورکړی، خو دا واک او پرېکړه د چا له خوا کېږي؟ د پاکستان د یوه بېواکه او داسې تش په نوم ولسمشر له خوا چې نور له زړښت او عقلي زوال سره مخ دی، د ښه او بد تفکیک نه شي کولی. طبیعي ده چې د پوځ د مشر له لوري ورباندې دا پرېکړه تپل شوې او خپله لومړي وزیر هم له دغه سیاسي بېشرمۍ څخه په ډېر مهارت ځان ساتلی دی.
ټول شواهد او قراین څرګندوي چې په پښتونخوا کې دغه حالت د پوځي رژیم د ناوړه پلانونو او پالیسیو په سبب د جلا موخو لپاره حاکم شوی دی، څو خپلې نوې پروژې او دسیسې د ثباتۍ تر چتر لاندې په بریالیتوب سره مخته یوسي. د دې اقدام یوه تر ټولو ستره او روښانه موخه د دغه ایالت په بېلابېلو برخو، په ځانګړي ډول ډېورنډ کرښې ته نږدې سیمو کې، د داعشي خوارجو لپاره د روزنې او فعالیت زمینه مساعدول دي، څو وکولی شي له دې لارې لومړی افغانستان، بیا سیمه او ټوله منځنۍ اسیا وګواښي.
د دې ګواښ تر شا پوځي رژیم تر ټولو وړاندې اقتصادي او سیاسي موخې لري، ځکه چې بیا یې د خپل اجیر پوځ په مرسته بېرته ځپي، خو د دې ځپلو بیه له اروپايي هېوادونو او امریکا څخه اخلي او ورته څرګندوي چې ګواکي دا یو نهمهار شوی ګواښ دی. که له پاکستان سره مرسته ونه شي او د ترهګرۍ ضد امنیتي تیاریو لپاره پیسې او پروژې ورنه کړل شي، نو دا ډله د هر ګاونډي هېواد تر ښارونو رسېږي او هلته ناامني او ترهګري پراخېږي. دا هغه څه دي چې پوځي رژیم د خپلو تورو سیاستونو او شرمېدلو معاملو په لړ کې په کې استخباراتي تجربه لري.
پوځي رژیم، چې تل یې د افغانستان، سیمې او منځنۍ اسیا په ناامنیو کې خپلې ګټې او امتیازات لټولي دي، د سترو نړیوالو پورونو، اقتصادي ستونزو او کورنۍ بېوزلۍ په اوج کې دی. غواړي د همدې د مهارولو لپاره خپله اصلي دنده او مسلک، یا د ترهګرۍ پالنه او روزنه، رامخې ته کړي، خو له دې لارې ترلاسه شوې پیسې او مادي ملاتړ د ستونزو په مهارولو نه، بلکې د پوځي جنرالانو په شخصي پروژو، نړیوالو تجارتونو او پنجاب ته په یو لړ خدماتي پروژو لګول کېږي، مګر بیه یې یوازې پښتونخوا او پښتانه قومونه ورکوي.
دا چې په تېرو څو کلونو کې د افغانستان اسلامي امارت په بیا بیا د دې ناوړه لوبې په اړه د نړۍ غوږونه ورخلاص کړي او د داعشي خوارجو په بیا سمبالښت کې یې د پوځي رژیم له پټو او ښکاره هڅو نړۍ خبره کړې ده، اوس باید دا د یوه نړیوال مسؤلیت په توګه ومنل شي. د سیمې او اسیايي هېوادونو مشران باید دا درک کړي چې د پوځي رژیم پر وړاندې د غوڅ دریځ او اقدام وخت دی. اوس باید وېره له افغان خاورې نه، بلکې د پوځي رژیم له دغه شیطاني ستراتیژیو او د پوځي جنرالانو پر مټ د داعشي خوارجو له مالي او سیاسي ملاتړ څخه وشي.
دا کومه هسې ادعا هم نه ده؛ افغان هوايي ځواکونو په بیا بیا د خپلو مشروع هوايي بریدونو له لارې د خیبر پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې د داعشي خوارجو او نورو شر او فساد ډلو داسې پټ مرکزونه په نښه کړي او برباد کړي دي، چې د پاکستان په حساسو امنیتي او استخباراتي ساحو کې یې ازاد فعالیت درلود. تر دې دمه ګڼ داعشي مشران د پاکستان په ډېرو خوندي ځایونو کې وژل شوي او مرکزونه یې تر اوسه هم په نښه کېږي.
د خیبر پښتونخوا ځايي اوسېدونکي، سیاستوال او سوداګر هلته حاکم ناوړه وضعیت تر ټولو ښه درک کولی شي، ځکه چې سیمه په لوی لاس د ناامنۍ په پرانیستي ډګر، بېمسؤلیتۍ او سیاسي بحران په اډه بدله شوې ده، خو د دوی غږ، مظاهرو او غوښتنو ته پوځي رژيم نه وخت لري او نه هم ارزښت ورکوي.
که چېرته نړیواله ټولنه، د سیمې او په ځانګړي ډول د منځنۍ اسیا هېوادونه پر دغه جنایت او د پوځي رژیم په ترهګریزو فعالیتونو لا هم سترګې پټوي او د اسلامي امارت دریځ او غوښتنې له پامه غورځوي، معنا یې دا ده چې په لوی لاس په سیمه کې د پوځي رژیم په لاس روزل شوو داعشي خوارجو ته هرکلی وايي.
په داسې یوه حالت کې بیا هم په ډاډ سره ویلی شو چې افغانستان خپل مسؤلیت ترسره کړی دی او یوه لوېشت خاوره یې هم د داعشي او نورو فسادي ډلو د پښې اېښودلو او فعالیت ځای نه دی، بلکې په تېرو څو پېښو کې ثابته شوې ده چې له فرضي کرښې له اوښتو سره سم، د کره استخباراتي راپورونو پر بنسټ، وژل شوي، نیول شوي او رسوا شوي دي. همداسې باید ټول ګاونډیان او د سیمې هېوادونه خپل امنیتي مسؤلیت په ښه ډول درک کړي او پرېنږدي چې د پوځي رژیم دا ترهګریزې پروژې د پخوا په څېر اوسنی ثبات او امنیت وګواښي او په خړو کړو اوبو کې کبان ونیسي.
