کله چې په پښتونخوا کې د ناامنۍ خبره کېږي، نو د خلکو پام په ناخبره توګه د تیرا غرونو او لرې پرتو درو ته اوړي؛ هغو سیمو ته چې له کلونو راهیسې د داعش ترهګرې ډلې پر خوندي پټنځایونو بدلې شوې دي. خو په دې منځ کې تر ټولو د اندېښنې وړ خبره یوازې په دغو سیمو کې د داعش شتون نه دی، بلکې د پاکستان د پوځي رژیم مرګونی سکوت او پټه ملګرتیا هم ده؛ داسې رژیم چې نه یوازې یې د دې ډلې شتون زغملی، بلکې په ډېرو مواردو کې یې د فعالیت زمینه هم برابره کړې ده. پښتونخوا نن د داعش خراسان لپاره پر یوه پټ جنت بدله شوې ده؛ داسې جنت چې د پاکستان د بېکفایتۍ او تر دې هم ژور، د دغه هېواد د پوځ د ستراتیژیکې ارادې په سیوري کې رامنځته شوی دی.
شواهدو او اعترافونو نور د انکار هېڅ ځای نه دی پرېښی. د اسلامي امارت ویاند ذبیحالله مجاهد په ښکاره ویلي دي: «د پاکستان د پوځ په دننه کې ځینې کړۍ د خپلو موخو د ترلاسه کولو لپاره له داعش څخه ګټه اخلي او تمویلوي یې.» نوموړي د خبرداري په توګه زیاته کړې ده: «موږ څو ځله ویلي دي چې داعش د مار په څېر دی؛ هر څوک چې دا مار وروزي، په پای کې به د همدې مار څخه چيچل کېږي.» دا څرګندونې یوازې سیاسي تورونه نه دي، بلکې د یوه داسې واقعیت څرګندونه کوي چې په ګڼو راپورونو کې هم منعکس شوی او انکار ترې ناشونی بلل شوی دی.
ګڼو راپورونو دا خبره تأیید کړې چې داعش خراسان لومړی ځل د خیبر پښتونخوا له تیرا سیمې راڅرګند شو او مشري یې یوه پاکستاني وګړي ته وسپارل شوه. په دغو راپورونو کې دا هم ویل شوي دي چې «د داعش مالي، تبلیغاتي او عملیاتي مرکزونه د پاکستان د پوځ له لوري تنظیم او اداره کېږي» او د دې ډلې د فعالیت دوام «د پاکستان د رژیم له استخباراتي او لوژستیکي ملاتړ پرته ناشونی دی».
د دې ملاتړ نښې په ورځنیو پېښو او د سیمې په واقعي وضعیت کې هم لیدل کېږي. د داعش یوه نیول شوي غړي په خپلو اعترافونو کې ویلي چې افغانستان ته تر لېږل کېدو مخکې یې د پاکستان د کوټې په غرونو کې پوځي او ایډیولوژیکي روزنه ترلاسه کړې وه. نور راپورونه هم ښيي چې د داعش نوي جذب شوي جنګیالي د کراچۍ او اسلاماباد له هوايي ډګرونو څخه د بلوچستان او د خیبر پښتونخوا د قبایلي سیمو روزنیزو کمپونو ته لېږدول کېږي. د لېږد او روزنې دغه لړۍ د پاکستان د امنیتي ادارو له همغږۍ پرته په عملي ډول ناشونې ده.
خو اساسي پوښتنه دا ده: پاکستان ولې د داسې یوې ډلې لپاره دا ډول بنسټونه او امکانات برابروي چې خپله هم د هغې د بریدونو قرباني شوی دی؟
ځواب یې د «ستراتیژیک ژوروالي» په منطق کې نغښتی دی؛ هماغه منطق چې د لسیزو په اوږدو کې یې د پاکستان پوځ دې ته هڅولی چې د افراطي ډلو له اور سره لوبې وکړي. په دې معادله کې داعش دښمن نه، بلکې یوه وسیله ده؛ داسې وسیله چې د ګاونډیو هېوادونو، په ځانګړې توګه د افغانستان، پر وړاندې د فشار راوړلو او په هغو سیمو کې د ناامنۍ رامنځته کولو لپاره ترې ګټه اخیستل کېږي چې د اسلاماباد تر بشپړ واک لاندې نه دي.
خو دا وسیله، څومره چې د ګاونډیو لپاره خطرناکه ده، په هماغه اندازه د پاکستان لپاره هم ویجاړوونکې ثابته شوې ده. د ۲۰۲۶ کال په فبرورۍ کې په اسلاماباد کې د شیعهګانو پر جومات ځانمرګي برید، چې لږ تر لږه ۳۲ کسان پکې ووژل شول، دا وښوده چې روزل شوی «مار» په پای کې خپل روزونکی هم چیچي. له دې سره سره، د پاکستان پوځي رژیم د خپلې ویجاړوونکې تګلارې د مسؤولیت منلو پر ځای، تل هڅه کړې چې خپلو ناکامو پړه په نورو واچوي.
پاکستاني چارواکو په خپلو وروستیو څرګندونو کې یو ځل بیا افغانستان تورن کړی چې «ترهګرو ته پناه ورکوي» او د پولو د څارنې لپاره یې د یوه «د تایید وړ میکانیزم» غوښتنه کړې ده. دا په داسې حال کې ده چې خپاره شوي کره شواهد ښيي د داعش د روزنې مرکزونه په پښتونخوا او بلوچستان کې د پاکستان د خپلو امنیتي ادارو تر څارنې لاندې فعالیت کوي. له مسؤولیته تېښته د پاکستان د امنیتي سیاست په یوه ثابت دود بدله شوې ده: هر ځل چې د دغه هېواد په خاوره کې خونړي بریدونه وشي، د تورونو ګوته د کابل پر لور نیول کېږي؛ حال دا چې د دغو بریدونو ریښې د پاکستان په خپله خاوره او د دغه هېواد په استخباراتي سیاستونو کې پرتې دي.
د دې وضعیت خطر یوازې پاکستان ته نه محدودېږي. په پښتونخوا کې مېشت داعش د افغانستان او ټولې سیمې امنیت ته جدي ګواښ دی؛ داسې ګواښ چې که مخه یې ونه نیول شي، نه جبرانېدونکي زیانونه به رامنځته کړي. تجربې ثابته کړې ده چې کله ترهګرې ډلې په یوه جغرافیه کې پیاوړې شي، ژر یا وروسته له پولو اوړي او ناامني ګاونډیو سیمو ته هم غځوي. افغانستان چې خپله له کلونو راهیسې د ترهګرۍ قرباني پاتې شوی، تر بل هر هېواد ډېر له دې ګواښ سره مخ دی.
منځنۍ اسیا هم د پولو په اوږدو کې د داعش د بېلابېلو څانګو د شتون له امله د ناامنۍ د پراختیا له خطر سره مخ ده. د پاکستان پوځي رژیم د خپلې دوهمخې تګلارې په دوام نه یوازې خپل ملي امنیت قرباني کړی، بلکې د ټولې سیمې ثبات یې هم یرغمل کړی دی.
پښتونخوا نن د پاکستان د امنیتي سیاست د اصلي څېرې هنداره ده؛ داسې څېره چې بېکفایتي او ناوړه نیت سره ګډ شوي دي. تر هغې چې دا تګلاره بدله نه شي او پاکستان د داعش په روزنه کې خپل مسؤولیت ونه مني، نه به افغانستان د تلپاتې امنیت څښتن شي او نه به سیمه د ارامۍ ساه واخلي. په پښتونخوا کې داعش د یوه داسې ساعتي بم په څېر دی چې چاودونې وخت یې خپله اسلاماباد برابر کړی دی؛ خو تر چاودنې پورې به یې هېڅوک مسؤولیت پر غاړه وانخلي.
