له ډېر پخوا څخه، کله چې د افغانستان نوم د نړۍ په کوم ګوټ کې واورېدل شي، سمدستي په ذهنونو کې دا تصور راګرځي: هم هغه جګړه ځپلی هېواد؟ یا هم هغه بېوزلی هېواد؟ په داسې حال کې چې ټولې نړۍ ته څرګنده ده چې د دې هېواد د بدبختیو تر شا څوک ولاړ دي. خو موږ افغانان، چې د دې خاورې اصلي وارثان یو او تاریخ مو د خپلواکۍ غوښتنې او آزاد ژوند د قهرمانیو ډک دی، تل په خپلو کې د ګڼو ستونزو ښکار شوي یو.
د دې ستونزو جرړه د پردیو استخباراتو او د بهرنیو هېوادونو په ګټو پورې تړلې ده، روښانه بېلګه یې د پخواني شوروي د یرغل لپاره زمینه برابرول و، چې هېواد یې یوې پراخې نیابتي جګړې ته ورښکیل کړ، د مجاهدینو له بریا وروسته، ونه توانېدل چې یو ټولګډونه او د ولس غوښتنو ته ځواب ویونکی نظام جوړ کړي، اختلافاتو یې زور واخیست، چې ناوړه اغېزه به یې د افغان ولس پر برخلیک تر پېړیو پاتې شي. له دې جملې ځینې مهم ټکي داسې یادولای شو:
۱:- د امریکا متحده ایالاتو په مشرۍ د زور او زر د مالکانو لخوا د هیواد د اشغال لپاره د بنسټ کېښودل؛ دغو اشغالګرو په هېواد کې داسې وحشت رامنځته کړ چې لیکوالان د دوی د جرمونو په اړه له لیکلو څخه په ویره کې و.
هو! دا مبالغه نه ده، حتی د دوی د خپل اشغال مرتکبین نور غلي پاتې نشول، دوی خپل چیغې وهلې، حامد کرزي د خپلې ولسمشرۍ په دوره کې په مکرر ډول په رسنیو کې په عامه توګه وویل: د ناټو ځواکونه د شپې د خلکو په کورونو برید کوي او پرته له اجازې نامې څخه یې نیسي او شکنجه کوي، له دې څخه لویه فاجعه دا وه، چې د افغانستان ځمکه په حقیقت کې د متحده ایالاتو لخوا جوړ شوي بمونو لپاره لابراتوار وګرځېد او دوی هر چیرې چې وغواړي ازموینه یې کوله.
دا مهمه نه وه چې څو بې ګناه ماشومان شهیدان شول او څو کورونه بې سرپرسته پاتې شول، چې یوه بیلګه یې د افغانستان په خاوره کې د (مور) په نوم د بم ازموینه ده.
۲:- د فساد واکمني: په جمهوري حکومتونو کې فساد داسې خپور شوی و لکه لاعلاجه سرطان؛ دا فساد د دولت ټولې ادارې په خپله لمن کې رانغښتې وې، هم مادي او هم معنوي. ټولو ته د لمر په څېر څرګنده وه چې په وزارتونو، په ځانګړي ډول د دفاع او کورنیو چارو په وزارتونو کې څه تېرېدل، آن ځینو نجونو ته د جنرالۍ رتبې ورکول شوې، چې خلکو به په ټوکو “جګر جنرالانې” بللې.
د نظام له نسکورېدو وروسته، اوس ځینې کسان د جمهوریت د تورو ورځو کیسې کوي او څرګندوي چې څنګه د دولتي ادارو په کچه اخلاقي فساد واکمن وو، هغوی خپله وايي چې په بهرنیو چارو وزارت کې د ګمارنې یوازینی معیار د ښځو ظاهري ښکلا وه، هغوی له هماغه ورځو د ژوند تر ټولو بدې خاطرې لري.
۳:- د افغان کلتور هېرول:
په دې کې شک نشته چې افغانستان په نړۍ کې یو ځانګړی کلتور لري، تاریخ پوهانو تل دا په ویاړ سره یاد کړی دی، خو د اشغال پر مهال، افغان کلتور ورو ورو او په سیستماتیک ډول هېر شو او حتی د پوځي او کلتوري اشغالګرو لخوا له خلکو څخه له منځه یوړل شو، چې لومړی یې کورنۍ اغیزمنه کړه، بیا ټولنه، چې مثالونه یې د لویدیځ سټایلونو ړانده تقلید وو، د بیلګې په توګه، د لینین په څیر ږیره خریل، د هټلر په څیر بروت پرېښودل…
حتی ښځینه طبقه هم په ورته لیکه کې شامله شوه او د ښار په کوڅو کې پرته له حجاب یا (چادري) څخه ووتله او د ډیموکراسۍ شعار یې ورکړ. رسنۍ هم له دې سرطان څخه خوندي نه وې، په خپل منځ کې یې سیالي کوله ترڅو وګوري چې کومه رسنۍ به تر ټولو فحشا خپره کړي او د لویدیځ جوړ شوي تش په نامه ډګر وګټي، چې یوه بیلګه یې د پروګرام کوربه توب (ماډلینګ)، افغان ستاره، او نور وو، چې یوه افغانه نجلۍ نڅا کوله او د هغې د بدن غړي یې ښودل.
البته، موږ باید هیر نه کړو چې موږ (ټول افغانستان) د دې هیواد د نیمې پیړۍ مسلې اصلي قربانیان یو، کوم چې په هر لحاظ په فقر کې ډوب شوی و، اقتصادي فقر، کلتوري فقر، تعلیمي فقر او داسې نور. ټول هغه څه چې پورته یې یادونه وشوه د مثال په توګه وو، که موږ دا مسلې په عمومي ډول وڅېړو، نو کلونه به وخت ونیسي، او زموږ د بحث اصلي موخه ورک شوی نیمه پیړۍ ده، په داسې حال کې چې موږ کولی شو په تیرو شلو کلونو کې دا ځانګړې نیمه پیړۍ په افغانستان کې د مثبت بدلون راوستلو، زیربناوو جوړولو، لویو پروژو ترسره کولو، د کانونو په سکتورونو کې پانګوونې او داسې نورو لپاره وکاروو او زموږ هیواد د پرمختګ او سوکالۍ په لور رهبري کړو.
مګر پرځای یې، هغه غدار مشران چې د کلونو لپاره یې دا مظلوم ملت غلام کړ، د دې خلکو وینه یې وڅښله، د خلکو له خوړو او څښاک څخه یې غلا وکړه او په ملیونونو او حتی ملیاردونو ډالرو پانګه یې جوړه کړه. په پای کې، لکه څنګه چې مشهوره وینا ده، یو غدار ویره لري، نو هغه غوره وګڼله چې د قرار پرځای فرار وکړي.
پایله:
موږ افغانانو په جګړه کې د خپلو ژوندونه نیمایي برخه له لاسه ورکړه او زموږ مورنۍ خاوره د یرغلګرو له خوا ویجاړه شوه، اوس د خدای جلجلاله په فضل، د اسلامي امارت له بریا وروسته، زموږ خلکو او ځمکې بشپړ سوله او امنیت احساس کړی دی. د خدای تعالی جلجلاله په فضل، د عامه ګټو لویې پروژې لکه د قوش ټیپي بند، د کاسا زر، ټاپي او نور په کار اچول شوي او زموږ د هیوادوالو لپاره یې د کار فرصتونه رامنځته کړي دي.
د دې څلورو کلونو په جریان کې، کله چې د ساختماني وزارت د عامه ګټو پروژې بیا راژوندۍ او عملي شوې، که موږ ورته له بل لید څخه وګورو، نو به ووينو چې دوی زر کلن میراث لري. موږ د دې ټولو ښېګڼو ستاینه کوو او منندوی یو.
