له خلکو سره په چلند او ټولنیزو اړیکو کې اعتدال
د اسلام د سپېڅلي دین له سترو ځانګړنو څخه یوه دا ده چې په ټولنیزو اړیکو او له خلکو سره د راکړې ورکړې په برخه کې د اعتدال او منځلاریتوب لارښوونه کوي. اسلام نه هغه بشپړه ګوښهتوب او انزوا خوښوي چې انسان د الله تعالی جلجلاله د عبادت په پلمه له ټولنې څخه ځان ګوښه کړي او د ژوند د تېرولو لپاره یو کونج غوره کړي او نه هم هغه بېحده او بېپولې اختلاط او ټولنیز معاشرت چې د اسلامي حقونو او ارزښتونو د ضایع کېدو لامل ګرځي؛ بلکې مسلمان دې ته رابولي چې خپلې اړیکې د توازن، حکمت، مسؤلیت او ښو اخلاقو پر بنسټ تنظیم کړي.
اسلام په هره برخه کې اعتدال او منځلاریتوب خوښوي. له ټولنې سره په تعامل کې هم مسلمان ته لارښوونه کوي چې منځنۍ او متوازنه لاره خپله کړي؛ نه داسې چې په بشپړه توګه له خلکو څخه ګوښه شي او نه داسې چې ځان په ټولنیزو بوختیاوو کې دومره ډوب کړي، چې خپل رب جلجلاله او د هغه د عبادت حق هېر کړي. ځکه مطلقه انزوا انسان له ټولنیزو مسؤلیتونو څخه لرې کوي او د امر بالمعروف او نهی عن المنکر دنده او د خلکو پر وړاندې خپل نور مسؤولیتونه ترې هېروي. له بلې خوا، په ټولنیز ژوند کې باید اعتدال مراعات شي، څو انسان خپل وخت په حکیمانه ډول د الله جلجلاله د عبادت او د ټولنې د خدمت ترمنځ ووېشي.
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم هم مسلمانانو ته د اعتدال، نرمۍ، ښه چلند او له توندخویۍ څخه د ځان ساتلو سپارښتنه کړې ده. هغه مبارک صلیاللهعلیهوسلم فرمایلي دي: «إِنَّ الرِّفْقَ لَا يَكُونُ فِي شَيْءٍ إِلَّا زَانَهُ، وَلَا يُنْزَعُ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا شَانَهُ.»
[مسلم، حدیث: ۲۵۹۴]
«نرمي چې په هر څه کې وي، هغه ښایسته کوي او چې له هر څه څخه واخیستل شي، هغه بدرنګه کوي.»
اسلام له مسلمان څخه غواړي چې له خپلې کورنۍ، ګاونډیانو، دوستانو، همکارانو او د ټولنې له ټولو وګړو سره په خپلو اړیکو کې د اعتدال لاره خپله کړي؛ نه دومره سخت وي چې خلک ترې لرې شي او نه دومره بېپروایي وکړي چې خپل شخصیت، وقار او مقام له لاسه ورکړي. په ټولنیزو اړیکو کې اعتدال دا ایجابوي چې انسان د خپلو اصولو او ارزښتونو د ساتنې ترڅنګ، له نورو سره په درناوي، زغم او ښو اخلاقو چلند وکړي.
هغه ټولنه چې وګړي یې خپلې اړیکې د اعتدال، متقابل درناوي او ښو اخلاقو پر بنسټ تنظیم کړي، له ډېرو شخړو، کینو او اختلافونو څخه خوندي پاتې کېږي. له همدې امله، ښه معاشرت او په ټولنیز چلند کې منځلاریتوب د انساني اړیکو د ټینګښت، د مینې او یووالي د پراختیا له مهمو لاملونو څخه ګڼل کېږي.
له همدې امله، اسلام په ټولنیزو اړیکو او له خلکو سره په چلند کې د اعتدال لاره غوره کړې او مسلمانان یې حکیمانه، عادلانه او په رحمت او ښو اخلاقو ولاړ چلند ته رابللي دي؛ ځکه همدا طریقه د فردي ارامتیا، ټولنیزې سوکالۍ او د یوې سالمې، یو موټې او پیاوړې ټولنې د رامنځته کېدو بنسټ ږدي.
