بلوڅ ازادي غوښتونکي یا BLA یوه نظامي ډله ده چې د یویشتمې پیړۍ په پیل کې یې له پوځي رژیم څخه د بلوڅ قوم د حقوقو اخیستلو لپاره فعالیت پیل کړ. د دې نظامي ګروپ فکري تړاو د هغو حرکتونو سره دی چې د شلمې پیړۍ اخیري دریو لسیزو کې د بلوڅانو لخوا رامنځته شوي وو.
له هغه وړاندې بلوچستان خپلواک وو، خپل کلتور او فرهنګ یې ساته، د خپلو ټولو زیرمو واک یې په لاس کې و، د سیمې مهم بندر او ترانزیټي لارې همدلته وې. خو د شلمې پیړۍ په اتمه لسیزه کې د پوځي رژیم د ناسمو سیاستونو له امله د وخت مشر یې چې ذوالفقار علي بوټو وو ناسمه پریکړه وکړه او بلوچستان یې صوبه اعلان کړ، چې د دې سره ټول بلوڅ قوم او مشرانو یې خپل هویت، اقتصاد، امنیت، زیرمې او سرنوشت په خطر کې ولید او د مبارزې فکر ورسره پیدا شو.
خو پوځي رژیم د ستونزې د درک پر ځای ان لا هغه وخت خپل سیمه اییز هیوادونه په دې تورنول چې ګواکې د دوی په داخلي چارو کې مداخله کوي او بلوڅ هڅوي چې نا امني جوړه کړي، چې دا د ستونزې حل نه بلکې د ستونزې لا زیاتیدو باعث شو.
له دې وروسته بلوڅانو مبارزه پیل کړه، تر یویشتمې پیړۍ پورې د دوی ګڼ شمېر مشران ووژل شول، په خاوره کې یې د پوځي رژیم له لورې نظامي عملیات پیل شول چې ډېر وحشتونه یې ترسره وکړل. سلګونه بلوڅ مشران نادرکه شول، خو پوځ د ستونزې د حل په ځای بهانې کولې او په بلوڅانو کې د ازادۍ او خپل حق اخیستو انګیزه ورځ تر بلې قوي کیده.
بلاخره د یویشتمې پیړۍ په پیل کې د بلوڅ ازادي اخیستونکو بنسټ کېښودل شو او په نظامي برخه کې یې فعالیت پیل کړ. د دوی د جوړېدو اصلي علت دا وو چې د پوځي رژیم لخوا د بلوڅ قوم د له منځه تللو مخنیوی وکړي او خپلې اقتصادي زیرمې پرې نه ږدي چې اسلام اباد او چین پرې اباد شي. دا دی دوه نیمې لسیزې یې مبارزه وکړه خو لا هم خپلو موخو ته نه دي رسیدلي، اما نږدې شوي دي. وخت نا وخت لا هم پوځي رژیم د دې ډلې د جوړېدو او قوي کیدو پړه پر افغانستان او هند اچوي، خو دا فکر نه کوي چې د ستونزې اصلي حل دا دروغجن تورونه نه؛ بلکې بلوڅ قوم ته د حقوقو ورکول دي.
څه وخت وړاندې پوځي رژیم ادعا وکړه چې د بلوڅ ازادي غوښتونکو ډلې مشر چې بشیر زیب نومېږي، په کابل کې استوګن دی او له هغه ځایه مالي مرسته تر لاسه کوي، خو دا معلومات یې هغه وخت دروغجن ثابت شول چې ویډیويي کلیپونه په رسنیو کې په داسې ډول نشر شول چې بشیر زیب د خپلو جنګیالیو سره د جنګ په میدان کې شتون لري او جنګ له نږدې رهبري کوي. د بشیر مالي مرسته هم ولیدل شوه چې ګڼ شمیر مالي زیرمې یې لاس کې دي، د پوځي رژیم څو بانکونه یې مات او زیات شمېر نظامي تجهیزات یې ونیول.
نن ټولو ته دا ښکاره ده، چې د پاکستان د ناامنۍ لوی لامل د دوی ناسم سیاست دی، چې د مشخصو قومونو او سیمو په اړه یې درلود. که یې اصلاح نه کړي، نو لیرې نه ده چې دا هر قوم به خپلواکي ترې اخلي او واحد پاکستان به څو ټوټې کیږي. تحریک به قبایل او بلوڅ به بلوچستان ازادوي، پوځي رژیم ته به یوازې پنجاب ور پاتې او د کمزوري واکمنۍ خاوند به وي. په سیمه کې تر اوسه داسې کوم ثبوت شتون نه لري چې د بلوڅ ازادي غوښتونکو تر شا دې بل هیواد یا ډله وي، خو دومره معلومه شوې چې د دې ډلې جوړښت، تمویل او مبارزه ټوله د بلوڅانو لخوا د خپلو حقوقو لپاره کیږي.
